Verslag congres Apeldoorn: 'De praktijk van samenwerken! Doel of middel? - 22 april"





Innovatief samenwerken, maar dan revolutionair anders


Tijdens de achtste editie van het jaarlijkse bouwcongres voor Oost-Nederland op 22 april in het Apeldoornse stadhuis ging het opnieuw over innovatieve vormen van samenwerking tussen de overheid en het bouwend bedrijfsleven. Maar nooit eerder presenteerde het congres de deelnemers een zó radicaal vernieuwende samenwerkingsvorm als deze middag. ‘Er staat u een grote revolutie te wachten’, aldus key-speaker en bouwvisionair Marjet Rutten. Samenwerking is volgens haar geen doel op zich, maar een middel om samen meer waarde voor minder geld te bieden. Hoe dan? ‘Gestandaardiseerd maatwerk’, aldus Rutten. De bouw als een Ikea PAX-kast.


Tijdens de eerdere edities van het bouwcongres ging het over EMVI, de nieuwe aanbestedingswet en andere ontwikkelingen in de contractuele samenwerking tussen overheid en aannemers. Die onderwerpen kwamen ook dit jaar weer aan bod in de workshops aan het eind van de middag. Voor het plenaire gedeelte gooide het congres het deze keer over een andere boeg. ‘Innovatieve vormen van samenwerking, je wordt ermee doodgegooid. Maar ik ben er klaar mee’, aldus Rutten. ‘We doen alsof het allemaal heel vernieuwend is. Maar we doen nog steeds hetzelfde, alleen samen.’ Volgens Rutten heeft de bouw zich teveel gericht op groei: ‘De bevolkingsgroei in Nederland nam tot nu toe steeds onstuimig toe, dus ook de vraag naar huizen en wegen. Die weelde heeft het ondernemerschap in de bouwsector aangetast. We denken dat de bouwproductie na de crisis misschien weer op peil komt, maar we gaan nooit meer terug naar de markt die we hadden. En dan heb ik het niet over volumes, maar over de manier waarop we onze producten en diensten aanleveren.’

Échte innovatie
Rutten liet het publiek een filmpje zien dat een futuristisch beeld van de bouw schetst. Nieuwe technieken, robotisering, 3D-printen van bouwelementen, een mini-elektriciteitscentrale die een heel huis van energie voorziet en allerlei andere innovaties waar de bouw nu nog niet eens aan denkt. ‘We verzinnen van alles om het bestaande tien procent beter te doen. Maar échte innovatie is om het bestaande tien kéér beter te doen’, aldus Rutten. ‘Op de meeste bouwplaatsen leveren we good old ambachtelijk vakwerk. Prachtig. Maar als je het met een 3D-printer in een fabriek veel goedkoper kunt maken, waarom zou je dit dan niet doen? En als de klant iets wil dat afwijkt van de standaard, dan komt er nu nog veel rekenwerk en organisatie bij kijken. Waarom maak je binnen de bouwketen niet een bibliotheek met allerlei opties waaruit de klant kan kiezen? Standaardisatie met de mogelijkheid tot maatwerk dus. Vergelijk het met de Ikea PAX-kast, die je met een paar muisklikken helemaal naar je eigen individuele wens kunt samenstellen. Je kunt zelfs een systeem bedenken dat parametrisch ontwerpen mogelijk maakt, dus vrije maatvoeringen. Om zo’n bibliotheek voor gestandaardiseerd maatwerk te ontwikkelen moet je projectoverstijgend met gespecialiseerde ketenpartijen samenwerken. Het vergt tijd en voorinvesteringen. Maar samenwerking is dan geen doel meer op zich, maar een middel om samen meer waarde met minder geld te creëren.’

Exportproduct
Marjet Rutten zat in het verleden vaker goed met haar voorspellingen. Als haar toekomstbeeld voor de woning- en utiliteitsbouw klopt, dan staat de sector inderdaad een grote revolutie te wachten die uiteindelijk ook in de infra zal gaan landen. De twijfel in de zaal was voelbaar. Gaat het ambacht wérkelijk zo veranderen? En wat blijft er over van sociaal ondernemerschap als het werk van de metselaar door een metselrobot wordt gedaan? Rutten: ‘Het ambachtelijk bouwen van een woning verdwijnt niet zomaar. Maar de trap of een balustrade kan alvast op een heel andere manier worden gemaakt. En de metselaar? Het getuigt juist van sociaal ondernemerschap om met die vakman naar de toekomst te kijken. Ook voor de wasvrouwen was er na de komst van de wasmachines nog werk, maar niet meer als wasvrouw.’ Als de Nederlandse bouwsector door projectoverstijgende ketensamenwerking de ontwikkelingen goed oppakt kan het nieuwe bouwen een fantastisch exportproduct voor ons land worden, volgens Rutten: ‘Maar dan moeten opdrachtgevers hier ook in meegaan. Want als zij blijven doorgaan met het eerst helemaal laten uittekenen en uitwerken van projecten en ze vervolgens voor de laagste prijs in de markt gaan zetten, dan gaat deze innovatie dus nooit gebeuren. Je hebt volume nodig om deze systematiek van gestandaardiseerd maatwerk te kunnen ontwikkelen.’

Workshops
Met Ruttens toekomstbeeld nog in gedachten schoven de congresgangers aan bij de vijf workshops, die ze weer in de realiteit van nu brachten. Zoals het meerjarig asfaltonderhoud in Tiel, dat volgens een innovatief D&C-contract wordt uitgevoerd en waarmee de gemeente volledig wordt ontzorgd. Een gouden combinatie, aldus de partijen. Een andere workshop ging over de renovatie en uitbreiding van het gemeentehuis in Brummen, dat volgens de principes van de circulaire economie met natuurlijke en herbruikbare materialen is gerealiseerd. Andere congresgangers deden mee aan het Monopoly-spel, een simulatie voor het maken van keuzes in onderhouden, beheren en investeren. 

Klikt u hier voor het verslag van de workshop Bouwteam 2.0: balans tussen samenwerken en beheersing

Klikt u hier voor het verslag van de workshop EMVI-evaluatie Ingenieursnetwerk Twente

Klikt u hier voor de presentatie De Praktijk van Samenwerken – EMVI Evaluatie

Klikt u hier voor de presentatie BOUWTEAM 2.0

Klikt u hier voor de presentatie Aanbesteding Brummen: wie, wat, waarom en hoe 

Klikt u hier voor de presentatie Meerjarig asfaltonderhoud en D&C is een gouden combinatie 

Klikt u hier voor de presentatie Asset Management Game